Thế giới

Đồng minh thân thiết của Nga bất ngờ cung cấp tin tình báo quân sự cho NATO

Việt Hùng
ANTD.VN -  Kazakhstan, một thành viên của Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO) do Nga dẫn đầu đã đồng ý chuyển giao thông tin tình báo quân sự cho thành viên NATO là Thổ Nhĩ Kỳ. 
Trang Avia của Nga loan tin, Kazakhstan, một đồng minh thân thiết của Nga đã đồng ý chuyển giao thông tin tình báo quân sự cho Thổ Nhĩ Kỳ.
Quyết định như vậy của chính quyền Kazakhstan, một thành viên của CSTO, gây ra mối quan ngại rất nghiêm trọng, vì nguy cơ những thông tin quan trọng của tổ chức này có thể rơi vào tay Thổ Nhĩ Kỳ, và từ đó sẽ được chuyển cho khối NATO.
Hơn nữa, nghị định thư về hợp tác được ký kết giữa hai nước cũng có thể gây ra mối đe dọa trực tiếp đối với Nga.
Theo thông tin được cung cấp, các thỏa thuận đạt được giữa Kazakhstan và Thổ Nhĩ Kỳ mang lại rất nhiều lợi thế cho NATO và Ankara.
Điều này cho phép họ nhận được thông tin quan trọng về các hoạt động của CSTO, gây nguy hiểm cho an ninh của Hiệp ước An ninh Tập thể và đặt các nước thành viên CSTO vào thế gặp rủi ro.
Theo nghị định thư, các bên hợp tác trong các lĩnh vực sau - trao đổi lẫn nhau về thông tin tình báo quân sự và đánh giá của chuyên gia về các vấn đề thời sự; theo dõi diễn biến của tình hình quân sự - chính trị trong khu vực có nguy cơ đe dọa an ninh của các bên.
Đồng thời trao đổi thông tin lẫn nhau liên quan đến ngăn chặn khủng bố quốc tế và các tổ chức khác có nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia của các bên.
Truyền thông Nga nhấn mạnh, tại Kazakhstan, họ không đưa ra bất kỳ giải thích nào về vấn đề này, tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng các nhà chức trách nước này đã không thảo luận về quyết định như vậy với các nước thành viên CSTO khác.
Điều này không loại trừ khả năng Kazakhstan có thể bị CSTO đưa ra tối hậu thư hoặc chấm dứt thỏa thuận với Thổ Nhĩ Kỳ, hoặc phải rời khỏi CSTO.
Nga hồi tháng 1 gửi hơn 2.000 quân giúp Kazakhstan dẹp bạo loạn, nhưng quốc gia Trung Á không bày tỏ ủng hộ khi Moscow mở chiến dịch quân sự ở Ukraine.
Trong nhiều thập kỷ sau thời điểm 1990, Nga nỗ lực duy trì ảnh hưởng khắp Trung Á bằng những liên minh kinh tế và quân sự với các nước từng thuộc Liên Xô cũ.
Đứng đầu trong đó là Kazakhstan, quốc gia giàu dầu mỏ có diện tích lớn hơn Tây Âu. Hai nước có chung đường biên giới hơn 7.600 km, dài thứ hai trên thế giới, sau biên giới Mỹ - Canada.
Nhưng chiến dịch quân sự Nga phát động ở Ukraine, nước từng thuộc Liên Xô và có nhiều điểm tương đồng với Kazakhstan, đang làm thay đổi mối quan hệ đó.
Kazakhstan giờ phải suy nghĩ lại về vị trí của Nga trong chính sách đối ngoại của mình, đồng thời hướng tới các nước như Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ và Trung Quốc, các quan chức, nghị sĩ và chuyên gia phân tích nước này cho biết.
Một khoảnh khắc đáng chú ý xảy ra vào tháng 6, khi Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev bay tới Nga để dự diễn đàn kinh tế ở St. Petersburg.
Phát biểu tại diễn đàn cùng Tổng thống Vladimir Putin, ông Tokayev bất ngờ tuyên bố Kazakhstan không công nhận hai quốc gia ly khai mà Nga hậu thuẫn ở Donbass.
Khi người điều phối phiên thảo luận hỏi liệu Kazakhstan có đang chịu áp lực từ phương Tây hay không, ông Tokayev đã né tránh trả lời trực tiếp.
Trong chuyến thăm Nga, ông Tokayev cũng tuyên bố Kazakhstan không giúp Nga né tránh lệnh trừng phạt của phương Tây, nhưng nhấn mạnh Moscow vẫn là đồng minh quan trọng của Nursultan.
"Kazakhstan không từ bỏ các nghĩa vụ đồng minh", Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev nói.
Evan Gershkovich, nhà phân tích của Wall Street Journal, nhận xét đây là hành động cân bằng tinh tế của Kazakhstan. Quốc gia này đã ngăn các buộc biểu tình phản chiến có thể khiến Moscow tức giận, song cũng cấm trưng bày biểu tượng chữ Z ủng hộ cuộc chiến của Nga.
Trong cuộc bỏ phiếu cho nghị quyết của Liên Hợp Quốc yêu cầu Nga chấm dứt xung đột Ukraine hồi đầu tháng 3, Kazakhstan đã bỏ phiếu trắng thay vì phiếu chống, phát đi tín hiệu đầu tiên cho thấy họ không đứng về phía Moskva.
Vài ngày sau, Nursultan điều một chiếc Boeing 767 chở 28 tấn dược phẩm viện trợ cho Ukraine. Một số chuyến bay tương tự được thực hiện sau đó.
Đầu tháng 7, Bộ Tài chính Kazakhstan công bố dự thảo sắc lệnh về việc tuân thủ lệnh trừng phạt phương Tây đối với các mặt hàng xuất khẩu sang Nga.
Lập trường của Kazakhstan đã khiến một số người ở Nga bất bình, đặc biệt là sau khi Nga điều quân giúp nước này chống lại các cuộc bạo loạn phản đối tăng giá nhiên liệu hồi tháng 1.
"Đây là lòng biết ơn của các bạn Kazakhstan sao?", Tigran Keosayan, người dẫn chương trình truyền hình nhà nước Nga, nói hồi cuối tháng 4. "Hãy nhìn những gì đang xảy ra ở Ukraine. Nếu các bạn nghĩ có thể quay lưng bỏ đi như vậy mà không gặp bất kỳ vấn đề gì, các bạn đã nhầm".
Người Kazakhstan từ lâu đã quen với những tuyên bố như vậy. Khoảng 20% dân số nước này là người dân tộc Nga và những người theo chủ nghĩa dân tộc Nga từ lâu tuyên bố vùng đất phía bắc Kazakhstan là lãnh thổ của Nga.
Năm 2014, sau khi Nga sáp nhập bán đảo Crimea, ông Putin nói rằng Kazakhstan chưa từng là một quốc gia trước khi Liên Xô tan rã.
Sau khi xung đột Ukraine nổ ra, những tuyên bố từ Moscow trở nên gay gắt hơn, đặc biệt khi Kazakhstan là quốc gia Trung Á duy nhất có chung biên giới với Nga. Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan và Uzbekistan đều nằm ở phía nam Kazakhstan.
Không quốc gia nào ủng hộ chiến dịch của Nga và Uzbekistan cũng tuyên bố sẽ không công nhận hai nước cộng hòa ly khai ở Donbass.
Thái độ ngày càng lạnh nhạt với Nga của các nước Trung Á đã mang tới cho Mỹ cơ hội lấy lại ảnh hưởng trong khu vực sau nhiều năm.
Việc Mỹ tăng cường tiếp cận Kazakhstan đã khiến Nga khó chịu, theo Andrei Grozin, nhà nghiên cứu Trung Á tại Viện Khoa học Nga.
Điện Kremlin chưa gặp rắc rối gì với tình hình hiện nay, nhưng nếu Kazakhstan trở nên thù địch, điều đó sẽ đe dọa Nga hơn cả một Ukraine đối đầu, bởi đường biên giới chung kéo dài giữa hai nước.

Theo Avia, WSJ, AFP

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC