Chính trị - Xã hội

Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng trả lời phỏng vấn Báo An ninh Thủ đô:

Dòng vốn đầu tư gián tiếp đã quay trở lại Việt Nam hậu Covid-19

Quân.Trần (Thực hiện)
ANTD.VN - “Đại dịch Covid-19 đã tác động rất lớn, khiến cho hàng trăm nghìn doanh nghiệp bị thu hẹp hoặc mất thị trường, đứt gẫy chuỗi cung ứng vật tư, nguyên liệu, ngưng dòng tiền, gặp khó khăn trong thanh khoản, hàng triệu người lao động giảm thu nhập, mất việc làm” - Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng phân tích, và cũng theo ông, những đề xuất về điều chỉnh, gia hạn, miễn các sắc thuế trong thời gian qua sẽ tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.  

Dòng vốn đầu tư gián tiếp đã quay trở lại Việt Nam hậu Covid-19 ảnh 1

- PV: Câu đầu tiên muốn hỏi Bộ trưởng, nếu nhìn vào Bộ Tài chính thời gian vừa qua có thể thấy hàng loạt những chính sách tài khóa để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp sớm phục hồi do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19, đó là cả một sự “thần tốc”, vậy mục tiêu cao nhất mà Bộ Tài chính mong muốn đạt được là gì?

- Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng: Những năm qua, trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình, Bộ Tài chính luôn bám sát diễn biến tình hình thực tế trong nước và quốc tế cũng như phản ánh của doanh nghiệp, người dân, thường xuyên rà soát, đánh giá để đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Thực tế, các biện pháp phòng, chống dịch đã được người dân và cả hệ thống chính trị ủng hộ và đồng tâm thực hiện. Nhờ đó, công tác phòng chống dịch bệnh của Việt Nam đã đạt được kết quả rất tích cực, được nhiều tổ chức và bạn bè quốc tế công nhận, đánh giá cao.

Chúng tôi cho rằng, tác động của đại dịch Covid-19 là rất lớn, các biện pháp chúng ta đã và đang thực hiện cũng rất chủ động, tích cực, quy mô lớn ở mức chưa có tiền lệ. Trong bối cảnh đó, chúng tôi thấy rất cần có sự chia sẻ trách nhiệm giữa Trung ương và địa phương, đồng thời, kêu gọi sự chung tay giúp sức, chia sẻ và ủng hộ từ cộng đồng xã hội, doanh nghiệp và người dân. Hiện Bộ Tài chính vẫn đang phối hợp tích cực với các Bộ, ngành để báo cáo Thủ tướng Chính phủ, Chính phủ với cùng mục tiêu cao nhất, thống nhất để hỗ trợ doanh nghiệp, người dân tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy sản xuất kinh doanh, tái khởi động nền kinh tế ứng phó với dịch bệnh hậu Covid-19.

Việt Nam kiểm soát rất tốt dịch Covid-19 là lợi thế quan trọng để thu hút thêm các dòng vốn đầu tư từ nước ngoài

Việt Nam kiểm soát rất tốt dịch Covid-19 là lợi thế quan trọng để thu hút thêm các dòng vốn đầu tư từ nước ngoài

Rất khó khăn khi đối phó với đại dịch có sức tàn phá lớn

- Sau hàng loạt đề xuất hỗ trợ, trong khi con số thu ngân sách sụt giảm là thấy rõ, xin hỏi Bộ trưởng, ngân sách Nhà nước có thể “chịu đựng” được không?

- Mọi số liệu đưa ra đến thời điểm hiện nay chỉ là dự báo, kể cả số liệu tăng trưởng kinh tế, hoạt động xuất nhập khẩu, giá dầu thô, và tác động do việc điều chỉnh chính sách thu để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và người dân tới cân đối thu, chi ngân sách Nhà nước. Tuy nhiên, một điều đáng mừng là trong thời gian vừa qua, chúng ta đã tiến được một bước khá dài trong việc củng cố lại ngân sách Nhà nước và nợ công, từng bước cơ cấu lại theo hướng vững chắc hơn, an toàn hơn.

Vì vậy, kể cả trong trường hợp phải điều chỉnh tăng bội chi, chúng tôi cho rằng mức tăng cũng có thể chấp nhận được theo hướng vẫn giữ được mục tiêu giữ bội chi ngân sách Nhà nước bình quân cả giai đoạn 2016 - 2020 không quá 3,9% GDP và nợ công dù năm nay có thể tăng, nhưng khả năng vẫn thấp hơn mức 60% GDP, giảm so với thời điểm bước vào kỳ kế hoạch 5 năm này (63,7% GDP) và thấp hơn mục tiêu là không quá 65% GDP. 

- Xin hỏi Bộ trưởng, ông có thực sự lo lắng khi áp lực về những con số “nhảy múa” khi dịch bệnh ập tới? 

- Chắc chắn! Khi tình hình dịch bệnh xảy ra, đặc biệt là khi dịch lan rộng trong khu vực và trên thế giới, thực sự chúng tôi có lo lắng, bởi quy mô nền kinh tế của ta còn nhỏ, nền tảng vĩ mô tuy đã được củng cố, nhưng còn chưa vững chắc khi 93% doanh nghiệp có quy mô nhỏ và siêu nhỏ, có độ mở rất cao bởi kim ngạch xuất nhập khẩu chiếm khoảng 200% GDP, nên khi đối phó với đại dịch có sức tàn phá lớn như dịch Covid-19 thì rất khó khăn.

Trên tinh thần đó, chúng tôi đã chủ động bám sát diễn biến dịch bệnh, xây dựng phương án điều hành; đề xuất các giải pháp về tài khóa để ứng phó, tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, đảm bảo an sinh xã hội và an toàn xã hội. Các vấn đề đều được xử lý nhanh nhất ở mức có thể, trên tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ: “Chống dịch như chống giặc”.

Không e ngại trước những thông tin trái chiều 

- Bộ trưởng có e ngại trước những thông tin trái chiều, không đồng tình với các chính sách do chính Bộ mình đề xuất? 

- Chúng tôi cho rằng, đất nước chúng ta ngày càng đi theo hướng dân chủ, cởi mở, công khai, minh bạch. Vì vậy, trước yêu cầu xử lý một vấn đề, có thể có những ý kiến khác nhau, xuất phát từ quan điểm, cách nhìn nhận, thậm chí do thông tin, tuyên truyền không đầy đủ, kịp thời.

Dưới góc độ cơ quan quản lý, chúng tôi không e ngại trước việc những thông tin trái chiều đối với các chính sách do Bộ mình đề xuất. Trái lại, chúng tôi coi đây là nguồn thông tin quan trọng, đóng góp tâm huyết, có trách nhiệm đối với các hoạt động của Bộ, để từ đó soát xét lại các đề xuất của mình, để từ đó có những điều chỉnh cần thiết, tham mưu cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các cấp có thẩm quyền có các giải pháp chính sách tài khóa phù hợp nhất.

Đồng thời, chúng tôi cũng thấy rõ trách nhiệm của bản thân khi đề xuất xây dựng chính sách, cần nghiên cứu kỹ tình hình thực tiễn trong nước, tham khảo kinh nghiệm quốc tế, ý kiến của các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý..., đặc biệt là cần có trao đổi, cung cấp đầy đủ thông tin đến các đối tượng quan tâm để mọi doanh nghiệp, cá nhân hiểu và từ đó tạo sự đồng thuận cao hơn.

- Thưa Bộ trưởng, dấu hiệu tích cực nhất mà chúng ta có được sau khi tình hình dịch bệnh được kiểm soát tại Việt Nam? 

- Đó là sự vận hành trở lại bình thường của nền kinh tế và cả xã hội. Đó là sự giao thương hàng hóa, du lịch, đầu tư không chỉ trong phạm vi nước ta mà cả trong khu vực và trên thế giới. Đó là sự hoạt động trở lại của hàng trăm nghìn doanh nghiệp, hộ gia đình và theo đó là hàng triệu người lao động quay lại làm việc, có thu nhập để trang trải cuộc sống...

Và trên hết, đó là cơ hội để chúng ta nhìn nhận lại những yếu kém của nền kinh tế, để có những quyết tâm cải cách, đổi mới mạnh mẽ hơn, sẵn sàng đón nhận những cơ hội mới từ việc nâng cao vị thế của Việt Nam qua công tác phòng, chống dịch và từ việc mở cửa, hội nhập đem lại. Bên cạnh đó, qua dịch bệnh lần này, chúng ta cần có các bước chuẩn bị tích cực hơn, đầy đủ hơn, cả về tâm thế, nguồn lực gồm cả tài chính lẫn con người để đối phó với các tình huống thiên tai, dịch bệnh trong tương lai có thể ở quy mô lớn hơn.

Bài học nâng dần khả năng độc lập, tự chủ của nền kinh tế và doanh nghiệp 

- Góc nhìn của Bộ trưởng về sức “chống chịu” của doanh nghiệp Việt khi dịch bệnh đi qua? Nhiều ý kiến đánh giá cho rằng “non, yếu, không có dự trữ, không có dòng tiền”?

- Đại dịch Covid-19 đã có những tác động mạnh mẽ, từ lĩnh vực y tế mở rộng sang các lĩnh vực kinh tế và xã hội. Giám đốc Điều hành IMF nhận định, cuộc khủng hoảng do dịch bệnh lần này không giống bất kỳ cuộc khủng hoảng nào mà IMF từng thấy trong 75 năm qua và sẽ nghiêm trọng hơn cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Đại dịch Covid-19 sẽ khiến kinh tế thế giới tăng trưởng âm trong năm 2020 và gây ra sự sụp đổ tồi tệ nhất kể từ sau cuộc đại suy thoái năm 1930 đến nay. Tổ chức thương mại thế giới đánh giá, dịch Covid-19 có thể làm giảm tới 1/3 thương mại toàn cầu, cao hơn nhiều so với mức giảm 12,5% trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2009.

Chúng tôi nói như vậy để thấy rằng, không chỉ có các doanh nghiệp Việt Nam mà doanh nghiệp ở nhiều nước trên thế giới đang gặp nhiều khó khăn do tác động làm đứt gãy nguồn cung ứng đầu vào và bế tắc trong việc tìm thị trường đầu ra, từ đó gián đoạn dòng tiền, mất khả năng thanh khoản và phải đóng cửa, phá sản. Ở nước ta, 93% doanh nghiệp đang hoạt động là nhỏ và siêu nhỏ - đây là những đối tượng chịu tác động lớn nhất. Trong bối cảnh đó, các chính sách tài khóa của chúng tôi đề xuất như giãn nộp thuế, đẩy sớm lộ trình giảm thuế thu nhập doanh nghiệp... đã tập trung chủ yếu cho các đối tượng này, nhằm giảm gánh nặng chi phí, giúp doanh nghiệp, người kinh doanh cầm cự, vượt qua khó khăn trước mắt về tài chính, duy trì sản xuất và việc làm cho người lao động; đồng thời nắm bắt được các cơ hội để phục hồi và phát triển. 

- Còn góc chuỗi cung ứng toàn cầu của ta? Nhiều nhận định cho rằng, “đứt, gãy” ngay khi “bung” một “mắt xích” nào đó?

- Thời gian qua, mặc dù tình trạng tranh chấp thương mại, bảo hộ thị trường có gia tăng, nhưng xu thế chung trên thế giới vẫn là hội nhập, phân phối lại sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của từng nền kinh tế ở từng giai đoạn. Trong bối cảnh đó, chúng ta cần phải xác định được vị thế của mình trong các chuỗi cung ứng toàn cầu, tận dụng được các thế mạnh để nhanh chóng vươn lên.

Tuy nhiên, tình hình dịch bệnh trong thời gian qua cho chúng ta và nhiều nước trên thế giới bài học về việc phụ thuộc nhiều vào chuỗi cung ứng từ một hoặc một vài nền kinh tế. Chúng ta cũng đã thấy nhiều ngành sản xuất trong nước phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu ở nước ngoài (kể cả các doanh nghiệp lớn như Samsung) đã gặp khó khăn như thế nào khi dịch bệnh xảy ra, hay nói cách khác khi “một mắt xích trong chuỗi cung ứng toàn cầu bị bung”.

Bài học ở đây theo chúng tôi là phải nâng dần khả năng độc lập, tự chủ của nền kinh tế và của từng doanh nghiệp, đồng thời phải đa dạng hoá các thị trường, kể cả xuất khẩu và nhập khẩu để giảm thiểu các rủi ro khi một mắt xích trong chuỗi cung ứng không đáp ứng được yêu cầu.

Những giải pháp căn cơ trong ngắn hạn và dài hạn

- Bộ trưởng có thể dự báo về tăng trưởng GDP năm nay có đạt mức dự kiến, và vào khoảng bao nhiêu %?

- Theo phân công của Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư là cơ quan đưa ra các dự báo về tăng trưởng GDP. Dĩ nhiên, chúng tôi cùng một số bộ, cơ quan có liên quan có phối hợp trong tính toán, đưa ra các kịch bản. Một điều chắc chắn là khả năng tăng trưởng kinh tế năm nay khó đạt mục tiêu 6,8% chúng ta đã đề ra. Nhưng dự báo khả năng tăng trưởng cả năm là bao nhiêu ở thời điểm hiện nay là khó khăn, bởi mấy lẽ:

Thứ nhất, hiện mới bước vào quý II, nền kinh tế mới bắt đầu tái khởi động lại, các giải pháp hỗ trợ về tài khóa, tiền tệ, an sinh xã hội mới được triển khai, cần có thời gian để đánh giá tác động và phản ứng của nền kinh tế.

Thứ hai, tình hình diễn biến dịch bệnh trong khu vực và thế giới còn phức tạp, chúng ta là một nền kinh tế có độ mở rất cao khi kim ngạch xuất nhập khẩu chiếm khoảng 200% GDP, vì vậy khi tình hình dịch bệnh ở các nước đối tác lớn của ta chưa được kiểm soát, thì sẽ ảnh hưởng nhiều đến việc nối lại các hoạt động thương mại, đầu tư, du lịch, từ đó tác động đến khả năng tăng trưởng kinh tế của đất nước.

Trong bối cảnh như vậy, chúng tôi cho rằng việc đánh giá để kiến nghị cấp có thẩm quyền quyết định điều chỉnh chỉ tiêu kinh tế vĩ mô  thời điểm hiện nay là sớm, cần chờ đến hết quý III. Tuy nhiên, việc báo cáo dự kiến các kịch bản để có phương án chủ động điều hành, ứng phó là cần thiết.

- Trong bối cảnh thu ngân sách Nhà nước có thể bị sụt giảm lớn, trong khi nhu cầu chi tăng cao, các giải pháp cân đối nguồn lực đảm bảo chi ngân sách mà Bộ Tài chính tính đến là gì, thưa Bộ trưởng?

- Đúng là chúng tôi đang dự báo thu ngân sách Nhà nước năm nay có thể giảm lớn. Nhưng trong bối cảnh đó, chúng ta càng phải có quyết tâm cao hơn.

Thứ nhất, phải đẩy mạnh thực hiện các giải pháp đã ban hành để doanh nghiệp, người dân nhanh chóng được hưởng hỗ trợ theo hướng tạo thuận lợi nhất. Đồng thời, tập trung tháo gỡ khó khăn, nhất là về mặt thủ tục hành chính, cho doanh nghiệp và người dân. Bên cạnh đó, cũng cần tăng cường công tác quản lý thu, đảm bảo chặt chẽ, tránh việc trục lợi chính sách để gian lận, trốn thuế. Chúng tôi vẫn coi đây là các giải pháp căn cơ nhất cả trong ngắn hạn và dài hạn.

Thứ hai, tập trung giải ngân hết vốn kế hoạch đầu tư công năm 2020 (bao gồm cả năm 2019 chuyển sang) khoảng gần 700 nghìn tỷ đồng (bằng 2,2 lần số vốn thực giải ngân năm 2019) để thúc đẩy phát triển kinh tế, tạo ra nguồn thu cho các doanh nghiệp, thêm công ăn việc làm cho người lao động, từ đó ngân sách Nhà nước có thêm thu từ thuế, phí.

Thứ ba, một giải pháp quan trọng nữa là thực hiện đúng nguyên tắc quy định trong Luật Ngân sách Nhà nước: “Khi thu không đạt dự toán, thì phải điều chỉnh giảm một số khoản chi”, từ đó giảm áp lực cân đối thu - chi ngân sách Nhà nước.

Thứ tư, yêu cầu các cơ quan, đơn vị cắt giảm tối đa các khoản chi thường xuyên chưa thực sự cần thiết, trong đó giảm tối thiểu 70% kinh phí hội nghị, công tác trong và ngoài nước, tiết kiệm thêm 10% chi thường xuyên khác, đặc biệt là các khoản chi mua sắm chưa thật sự cần thiết; tạm dừng điều chỉnh tăng tiền lương cơ sở 7% (dự toán đã bố trí nguồn để tăng từ ngày 1-7-2020)

Thứ năm, đối với các địa phương, phải chủ động sử dụng dự phòng, dự trữ, nguồn tăng thu ngân sách năm 2019 và nguồn lực tại chỗ để chi phòng chống thiên tai, dịch bệnh, thực hiện các chính sách đảm bảo an sinh xã hội, an toàn trật tự trên địa bàn và các nhiệm vụ chi cấp thiết phát sinh theo chế độ và hỗ trợ trong trường hợp bị hụt thu. Rà soát, cắt giảm, giãn các nhiệm vụ chi chưa thật cần thiết để đảm bảo cân đối ngân sách địa phương.

Thứ sáu, trong trường hợp cấp có thẩm quyền quyết định điều chỉnh các chỉ tiêu kinh tế - xã hội năm 2020, thì chúng tôi sẽ căn cứ vào đó để kiến nghị điều chỉnh các chỉ tiêu về ngân sách Nhà nước và nợ công.

- Theo đánh giá của Bộ trưởng, cơ hội mở rộng các dòng vốn từ nước ngoài đầu tư vào Việt Nam vẫn rõ nét và tích cực? 

- Tôi hoàn toàn tin điều này, với sự nỗ lực của doanh nghiệp, người dân cùng cả hệ thống chính trị và kết quả thực tế đạt được trong công tác phòng chống dịch, các nước và các tổ chức quốc tế đều có chung quan điểm Việt Nam đã kiểm soát rất tốt dịch Covid-19. Đây là lợi thế quan trọng để thu hút thêm các dòng vốn đầu tư từ nước ngoài. Trong nửa đầu tháng 5 đã cho thấy tín hiệu tích cực khi dòng vốn đầu tư gián tiếp đã quay trở lại đầu tư vào thị trường chứng khoán trong nước. Đối với dòng vốn FDI, đã có nhiều doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp bày tỏ quan tâm muốn tăng đầu tư vào Việt Nam nhằm đa dạng hóa nguồn cung và tận dụng các lợi thế của Việt Nam, trong đó có cả việc đánh giá vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của Chính phủ Việt Nam trong phòng chống dịch Covid-19.

Quyết tâm phục hồi nền kinh tế, vượt qua khó khăn, thách thức

- Nếu thuận lợi, dự kiến chúng ta sẽ mất bao lâu để tái phục hồi và trở lại guồng quay cũ, thưa Bộ trưởng?

- Với một nền kinh tế mở như Việt Nam, mức độ phục hồi của nền kinh tế không chỉ phụ thuộc vào nỗ lực của chúng ta, mà còn phụ thuộc khá lớn vào sự phục hồi của các nền kinh tế trong khu vực và các đối tác lớn trên thế giới. Tôi cũng như toàn thể cộng đồng doanh nghiệp, người dân Việt Nam với quyết tâm của mình để nhanh chóng góp phần đưa Việt Nam phục hồi và phát triển trở lại nhanh nhất, phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GDP cao nhất có thể. Ở góc độ tài chính, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục nắm bắt tình hình trong nước và thế giới để đề xuất xây dựng các giải pháp hỗ trợ hậu Covid-19 trong trung và dài hạn để hỗ trợ doanh nghiệp, người dân sớm ổn định và phát triển. 

- Câu hỏi cuối dành cho Bộ trưởng! Trên cương vị của mình, Bộ trưởng kỳ vọng, hy vọng, ước vọng điều gì cho đất nước và người dân?

- Là một người dân, tôi mong ước đất nước luôn duy trì được hòa bình, toàn vẹn lãnh thổ, ổn định, phát triển ngày càng thịnh vượng, đời sống người dân trên mọi miền Tổ quốc ngày được cải thiện, vị thế đất nước ngày càng được củng cố.

Là người đứng đầu ngành tài chính, tôi mong muốn tài chính quốc gia, tài chính doanh nghiệp và tài chính dân cư ngày càng được củng cố và phát triển, có điều kiện đầu tư nhiều hơn để thúc đẩy phát triển bền vững (như đầu tư cho giáo dục, y tế, hạ tầng kinh tế - xã hội, xử lý các vấn đề môi trường...).

Và nếu chúng ta trên dưới một lòng, cùng nhau đoàn kết trong cả hệ thống chính trị, như những gì chúng ta đã làm được trong cuộc chống dịch Covid-19 vừa qua, thì chúng tôi tin rằng, đất nước ta nhất định sẽ vượt qua các khó khăn, thách thức, từ đó sẽ đạt được các mong ước, hoài bão của mình.

Chúng tôi cũng xin cảm ơn các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp, các tổ chức quốc tế và người dân thời gian qua đã chia sẻ, đồng hành cùng chúng tôi trong quá trình xây dựng và hoàn thiện thể chế, điều hành chính sách tài chính - ngân sách Nhà nước nhằm các mục tiêu chung dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

- Trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!

Dòng vốn đầu tư gián tiếp đã quay trở lại Việt Nam hậu Covid-19 ảnh 3

“Đẩy mạnh các giải pháp đã ban hành để doanh nghiệp, người dân nhanh chóng được hưởng hỗ trợ theo hướng tạo thuận lợi nhất. Tập trung tháo gỡ khó khăn, nhất là về mặt thủ tục hành chính cho doanh nghiệp và người dân. Tăng cường công tác quản lý thu, đảm bảo chặt chẽ, tránh việc trục lợi chính sách để gian lận, trốn thuế... được coi là các giải pháp căn cơ nhất cả trong ngắn hạn và dài hạn để phục hồi nền kinh tế hậu đại dịch Covid-19”. 

Bộ trưởng Bộ Tài chính ĐINH TIẾN DŨNG



TIN CÙNG CHUYÊN MỤC