Chính trị - Xã hội

Còn muốn quay lại Đăk-Tô

LÊ SỸ TỨ
ANTĐ - Từ trung tâm huyện  Đăk - Tô, Kon Tum đi khoảng 20 cây số là đến cửa rừng. Chúng tôi phải để xe máy lại, ba lô đeo vai, tiếp tục cuộc hành trình leo núi bằng đôi chân của mình. 

Rừng dựng đứng, tay phải bám chắc vào từng rễ cây mới leo lên được. Trời tối âm u, không có ánh mặt trời lọt xuống. Tây Nguyên của chàng Đam San thật hùng vĩ. Vượt qua suối, chúng tôi đối mặt với một sườn núi cao, ngửa hết cổ mới trông thấy đỉnh núi mù sương. Cuối cùng hiện ra trước mắt chung tôi một rừng cây, cây nào cũng to, cao, tàu lá xanh, lớn. Quanh thân cây lủng lẳng buồng quả, mỗi quả to gấp 5-6 lần quả cau ở miền xuôi. Tên của cây là long- krê. 

Chúng tôi được xem người dân ở đây “lấy” rượu từ trong cây long-krê. Họ buộc chặt bó ống vào thắt lưng, miệng ngậm ngang con dao sắc lẹm, thoăn thoắt trèo lên cây bằng một cây thang lồ ô buộc sẵn từ trước. Chỉ nhoáng mắt, họ đã yên vị trên đọt cây, tay cầm dao, ngó nghiêng chọn buồng hao non đều, chặt ngang một buồng. Từ buồng hoa, những giọt nước trắng trong chảy ra, họ rút ống tre ở thắt lưng hứng vào. Trong ống tre đã có sẵn một nhúm vỏ cây tvea, ngâm trong rượu vài tiếng, rượu mới có vị đặc trưng “rượu Giàng” của người Xê Đăng (làng Đăk Dế, xã Đăk Rơ Nga, huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum).

Theo phong tục, chỉ đàn ông mới được đi lấy rượu, đàn bà đi lấy sẽ bị Giàng phạt, không cho cây ra rượu nữa. Trước mỗi mùa lấy rượu, dân làng phải làm lễ cúng Giàng bày tỏ lòng biết ơn đồ uống mà Giàng đã ban tặng. Các dụng cụ lấy rượu phải bảo quản sạch sẽ. Rượu lấy được chỉ để đãi khách quý. Ngồi quanh đống lửa hồng cháy rất đượm, một thanh niên đang nướng một ống lồ ô trên lửa phả mùi thơm lựng. Đó là trin nướng, món khoái khẩu của người Xê Đăng. Con trin là loài sâu sống kí sinh trong ruột măng và cây lồ ô non. Cây lồ ô có con trin sống thường lóng nhặt, bị trụi lá, dễ nhận dạng. Biết cây lồ ô có trin sống, bà con chặt cây, chẻ dọc thân và trút trin vào thau, bao nilon, hoặc ống măng. Trin hút dinh dưỡng trong ruột măng lồ ô, béo núc ních.

Mỗi cây thường cho 1 lạng trin ( khoảng 0,1 kg). Bỏ trin vào lồ ô non, lấy lá rừng làm nút bịt kín, đem nướng cả ống lên lửa, khi vỏ lồ ô cháy sém, con trin trong ống chín vàng. Sau đó đổ ra tàu lá chuối rừng đã được hơ trên lửa diệt trùng. Con trin béo ngậy, thơm, giòn tan trong miệng, tợp ngụm rượu giàng, thêm vị cay cay, ngọt ngọt, the the tan dần nơi đầu lưỡi, lan dần xuống cổ họng, tiếp sau là cảm giác lâng lâng lan tỏa trong khắp đầu óc. Đúng là một thứ thuốc ly kỳ, lại được uống trong khung cảnh hoang sơ, giữa những người chủ nhà thật thà, chất phác, hiếu  khách. Quả là  đủ tiêu chuẩn một bữa cơm ngon nhớ đời, khiến chúng tôi ra về còn muốn quay lại.

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC