Nỗ lực vì hòa bình, ổn định, an ninh trên Biển Đông

0 Hoàng Sơn
ANTD.VN - Hội nghị quan chức cao cấp ASEAN - Trung Quốc về thực hiện Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) lần thứ 17 vừa kết thúc tại Hàng Châu, Trung Quốc, một lần nữa đặt ra yêu cầu duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn trên vùng biển này.

Tàu khu trục USS Preble từng tiến vào khu vực 12 hải lý quanh đảo nhân tạo Trung Quốc bồi đắp trái phép tại quần đảo Trường Sa của Việt Nam

Là một trong những tuyến đường hàng hải giao thương huyết mạch của thế giới, có nguồn lợi thủy sản và thiên nhiên to lớn là dầu khí, Biển Đông có vai trò quan trọng về địa chính trị. Có điều vùng biển này hiếm khi êm ả. Dù tình hình có vẻ lắng dịu hơn so với thời điểm sau khi Tòa trọng tài thường trực PCA ra phán quyết về đơn kiện của Philippines hồi tháng 7-2016, nhưng Biển Đông thực chất vẫn tiềm ẩn nhiều vấn đề phức tạp.

Yêu sách phi lý của Trung Quốc về đường 9 đoạn ở Biển Đông vốn không phù hợp với Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982 đã khiến vùng biển này luôn nổi sóng. Các hành động đơn phương trái với luật pháp quốc tế, nhất là các hoạt động quân sự hóa, tôn tạo, bồi đắp, đã làm xói mòn lòng tin và sự tin cậy, gia tăng căng thẳng và gây phương hại tới hòa bình, an ninh và ổn định.

Sự cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, giữa một bên là Trung Quốc đang tìm cách tạo ảnh hưởng bao trùm ở Biển Đông và bên kia là Mỹ với tư cách là cường quốc biển hàng đầu luôn khẳng định bảo vệ quyền tự do hàng hải, đã từng có lúc đẩy hai siêu cường tới nguy cơ đụng độ trên Biển Đông. Mới đây nhất, Trung Quốc đã nổi giận khi hai tàu khu trục USS Preble và USS Chung Hoon của Hải quân Mỹ tiến vào khu vực 12 hải lý quanh đảo nhân tạo Trung Quốc bồi đắp trái phép trên đá Ga Ven và Gạc Ma thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

Biển Đông cũng đang đứng trước những thách thức khác như nạn đánh bắt cá trái phép, không khai báo và không theo quy định (IUU Fishing), ô nhiễm môi trường biển, rác thải nhựa, sự gia tăng các loại tội phạm xuyên quốc gia như cướp biển, buôn lậu ma túy, buôn người và nạn khai thác cạn kiệt tài nguyên…

Duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn trên Biển Đông đã trở thành vấn đề thiết yếu không chỉ với khu vực mà cả với thế giới. Sự phức tạp của tranh chấp trên Biển Đông và sự mong manh của các cam kết đòi hỏi tất cả các nước, các bên liên quan trước hết phải kiềm chế và không có các hành động làm phức tạp tình hình, đặc biệt là không quân sự hóa mà cần đẩy mạnh hợp tác xử lý những thách thức đang được đặt ra trên Biển Đông.

Trước mắt, thực hiện nghiêm túc Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), văn bản pháp lý quan trọng mang tính ràng buộc nhất cho đến nay giữa ASEAN và Trung Quốc, sẽ là cơ sở để các bên tranh chấp có thể tránh được xung đột và giải quyết tranh chấp bằng con đường hòa bình. Tuy nhiên, vì chỉ là một văn bản mang tính chính trị nhiều hơn là ràng buộc pháp lý nên DOC không thể khắc phục được thực tế vẫn còn những khoảng cách lớn giữa những cam kết và tình hình thực tế trên Biển Đông.

Để DOC được thực thi một cách hiệu quả và đầy đủ, cần phải có thêm những cam kết ngoại giao và chính trị giữa hai bên. Về lâu dài, các nước ASEAN và Trung Quốc cần phải nỗ lực đàm phán để đạt được một Bộ quy tắc ứng xử (COC) có tính ràng buộc, thực chất, phù hợp luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982, được cộng đồng quốc tế ủng hộ. Đây sẽ là công cụ xây dựng lòng tin nhằm tạo môi trường hòa bình, ổn định, tin cậy lẫn nhau và khuyến khích hợp tác sử dụng và quản lý Biển Đông một cách hòa bình.

Là thành viên của ASEAN, Việt Nam luôn tham gia tích cực vào tiến trình xây dựng COC. Theo hướng này, Việt Nam đã tuyên bố sẽ đăng cai Hội nghị quan chức cao cấp ASEAN - Trung Quốc về thực hiện DOC lần thứ 18 vào nửa cuối năm 2019, trong đó có việc tiếp tục bàn thảo để hoàn thiện văn bản dự thảo về COC.

bình luận(0 bình luận)

Top