Đời sống

SARS-CoV-2 tấn công nội mạc mạch máu, tác động lâu dài tới tim mạch

ANTD.VN -  Nói đến bệnh nhân mắc Covid-19, người ta thường nghĩ nhiều đến các tổn thương bệnh lý đường hô hấp. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu trên thế giới đã xác định, SARS-Cov-2 còn gây ra nhiều bệnh lý nghiêm trọng khác ngoài tấn công phổi. 

Covid-19 tấn công nội mạc mạch máu

Từ khi Covid-19 xuất hiện, các chuyên gia nghĩ rằng, đây là bệnh về đường hô hấp, ảnh hưởng chủ yếu đến hệ hô hấp. Dù vậy, thực tế, SARS-CoV-2 gây bệnh Covid-19 tấn công phổi, nhưng nó cũng có thể ảnh hưởng đến các cơ quan khác của cơ thể như thận và gan.

Theo các nghiên cứu trên thế giới ban đầu các chuyên gia nhầm tưởng Covid-19 là bệnh phổi do virus tấn công phổi gây nhiều triệu chứng hô hấp. Nhưng lại có nhiều triệu khác không giống với các triệu chứng thường thấy của bệnh hô hấp. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng SARS-Cov-2 gây viêm nội mạc mạch máu, có thể làm ứ huyết ở phổi.

Trên trang Health Site GS Uri Manor cùng các nhà nghiên cứu từ Đại học California-San Diego đã nghiên cứu và đăng kết quả trên tạp chí Circulation Research, SARS-Cov-2 thông qua protein spike tấn công làm viêm, tổn thương lớp nội mạc mạch máu, ảnh hưởng xấu đến hệ thống tuần hoàn, vận mạch, làm giảm lưu thông máu, gây ứ huyết và khẳng định Covid 19 thực sự là bệnh về tuần hoàn, mạch máu còn các triệu chứng hô hấp chỉ là hậu quả của tình trạng viêm các mô mạch máu ở phổi.

Đó là lý do nhiều bệnh nhân Covid-19 có triệu chứng của đông máu, tai biến mạch máu não, khác hoàn toàn những gì được thấy ở bệnh hô hấp và thực sự đây là bệnh về mạch máu, tuần hoàn hơn là bệnh phổi, hô hấp. Viêm mô mạch máu khiến dịch thấm qua mạch máu, máu đặc quánh, lưu thông kém, ứ huyết trong các mạch máu ở phổi và đây là nguyên nhân chính gây tổn thương phổi, với các triệu chứng hô hấp và tổn thương phổi là hậu quả của tình trạng viêm mô mạch máu trong phổi.

SARS-CoV-2 tấn công nội mạc mạch máu, tác động lâu dài tới tim mạch ảnh 1

Bệnh nhân Covid-19 có thể bị đông máu làm tắc phổi

Trong một số trường hợp dưới tác động của SARS-Cov-2 viêm mạch xuất hiện, lan toả nhanh và gây ứ huyết khắp phổi dẫn đến suy hô hấp cấp, bệnh nhân tử vong nhanh chóng (trong vài giờ từ lúc nhẹ). Đây là lý do mà Bộ Y tế Việt Nam khuyến cáo dùng thuốc kháng viêm sớm cho những bệnh nhân Covid-19 có triệu chứng.

Đông máu làm tắc phổi bệnh nhân Covid-19

Cục máu đông ở người mắc Covid-19 biểu hiện rất đa dạng, từ tổn thương da ở bàn chân, đến tắc nghẽn mạch máu, đôi khi là đột quỵ gây nguy cơ tử vong, có thể xuất hiện vài ngày, vài tháng, thậm chí trong vòng 1 năm sau khi bệnh khỏi.

Theo ông James Levy, Trường Y Warren Albert, Đại học Brown đây là vấn đề y tế quan trọng nhất liên quan đến Covid-19. Thực tế virus cúm Tây Ban Nha, bệnh HIV, Ebola đều gây cục máu đông, nhưng nCovi khiến đông máu nghiêm trọng, chưa từng thấy trước đây. Các cục máu đông hình thành nhiều trong các mạch máu nhỏ ở phổi, cản trở lưu thông máu trong phổi, gây khó thở, thiếu oxy máu.

GS Margaret Pisani từ Đại học Y Yale cho rằng đây có thể là nguyên nhân khiến nhiều bệnh nhân Covid-19 có sức khoẻ bình thường đột ngột chuyển nặng nhanh chóng. Còn theo Edwin Van Beek từ Viện nghiên cứu y khoa, Đại học Edinburgh 30% bệnh nhân Covid-19 nặng bị thuyên tắc phổi do tắc động mạch phổi vì máu đông từ hệ tĩnh mạch chi dưới. Nhiều bệnh nhân Covid-19 đã khỏi bệnh vẫn khó thở nhưng đó không phải là bệnh tái phát mà là hậu quả của các cục máu đông. Cục máu đông cũng gây tổn hại tới tim, thận, gan, ruột và mô, dẫn đến đột quỵ.

Phi công người Anh (bệnh nhân số 91) từng có hiện tượng rối loạn đông máu kéo dài và phải điều trị rối loạn đông máu trong thời gian bệnh nhân này điều trị tại Việt Nam. Tại Việt Nam, trong Danh mục thuốc điều trị ngoại trú cho người mắc Covid-19 tại nhà, Bộ Y tế đã hướng dẫn sử dụng 7 loại nhóm thuốc trong đó có thuốc chống đông máu.

Covid-19 gây tác động lâu dài về tim mạch

Theo nghiên cứu mới, các chuyên gia phát hiện ra rằng ngay cả những bệnh nhân Covid-19 không nặng tới mức phải nhập viện vẫn có nguy cơ bị suy tim và gặp vấn đề liên quan đến máu đông có thể gây nguy cơ tử vong 1 năm sau đó. Điều đáng nói là virus này đang gây nên các vấn đề về tim mạch cho các bệnh nhân nhiều hơn các bệnh nhân nhiễm những virus khác.

Ông Ziyad Al-Aly, từ Hệ thống chăm sóc sức khoẻ St. Louis, Missouri, Mỹ cho biết ngay cả những bệnh nhân Covid-19 nhẹ không phải nhập viện vẫn có nguy cơ bị cục máu đông, suy tim trong vòng 1 năm. Nguy cơ bị biến chứng tim mạch gây tử vong (tai biến mạch não, bệnh tim) càng cao nếu tình trạng ban đầu của bệnh nhân Covid-19 càng nặng. So sánh những F0 đã khỏi bệnh và những người không mắc Covid-19 cho thấy những F0 nhẹ, không phải nhập viện có nguy cơ suy tim tăng 39%, cục máu đông tăng 2,2 lần so với người không mắc Covid-19. Nhưng với bệnh nhân Covid-19 nặng phải nhập viện, nguy cơ ngừng tim tăng 5,8 lần và viêm cơ tim tăng 14 lần.

Một số nghiên cứu cũng cảnh bảo về tình trạng có thể hình thành cục máu đông bất thường sau tiêm vắc-xin Covid-19. Bác sĩ Charles Hoffe ở British Columbia, Canada đã đăng trên mạng Western Standard đưa ra thông tin cho biết những cục máu đông có thể sinh ra sau khi tiêm vắc-xin Covid-19. Những cục máu đông này nhỏ và phân tán, tuy không thể hiển thị trên phim chụp CT, chụp mạch máu hoặc MRI nhưng số lượng của chúng đủ lớn để gây ra tổn thương cho cơ thể và nếu một lượng đáng kể các mạch máu trong phổi bị tắc nghẽn do cục máu đông thì tim sẽ phải đối mặt với trở lực lớn hơn khi bơm máu…

Theo giới chuyên môn, hình thành cục máu đông bất thường gây tắc mạch máu các cơ quan trong cơ thể (đa số ở não) sau tiêm vắc-xin Covid-19 là một trong những biến chứng mà người dân hay lo ngại. Tuy nhiên, biến chứng này rất hiếm gặp (có số liệu cho biết, tỷ lệ với AstraZeneca là 4,6/1 triệu liều tiêm thứ nhất, vắc-xin Pfizer-BioNTech là 0,2/1 triệu liều tiêm thứ nhất) và về tổng thể, lợi ích sinh miễn dịch bảo vệ cơ thể do vắc-xin mang lại vượt trội so với nguy cơ do biến chứng đông máu gây ra.

Giới chuyên môn cũng cho rằng không nên từ chối tiêm vắc-xin chỉ vì quá lo ngại biến chứng rất hiếm gặp này. Cơ chế đông máu do vắc-xin Covid-19 khác với cơ chế đông máu do van tim cơ học. Do đó, bạn không phải lo lắng về việc tiêm vắc-xin Covid-19 sẽ làm tăng nguy cơ đông máu liên quan van tim cơ học.

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC