Thế giới

Chính Nga đã làm cho NATO gắn kết và lớn mạnh?

Việt Hùng

ANTD.VN -  Giới chuyên gia địa chính trị nhận định, chính Nga đã làm cho NATO gắn kết và hùng mạnh trở lại sau thời kỳ rệu rã, kể từ khi họ mất đi mục tiêu vì Liên Xô tan rã.

"NATO không từ bỏ khả năng bảo vệ và phòng thủ lẫn nhau, trong đó có hiện diện quân sự ở khu vực phía đông của liên minh. Yêu cầu của Nga sẽ tạo ra các thành viên NATO hạng nhất và hạng hai, điều mà chúng tôi không thể chấp nhận", phát ngôn viên NATO Oana Lungescu ngày 21/1 cho biết.
"Chúng tôi bác bỏ bất cứ ý tưởng nào về phạm vi ảnh hưởng ở châu Âu. Chúng tôi sẽ luôn ứng phó với bất cứ tình huống nào làm xấu đi môi trường an ninh của mình, trong đó có hoạt động tăng cường phòng thủ tập thể. NATO cảnh giác và tiếp tục đánh giá rằng cần thiết phải củng cố khu vực phía đông của liên minh", ông Lungescu nói.
Tuyên bố được đưa ra sau khi Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov thông báo đã đạt được thỏa thuận trong cuộc hội đàm với người đồng cấp Mỹ Antony Blinken ở Geneva, Thụy Sĩ, theo đó Washington sẽ hồi đáp tất cả đề xuất an ninh của Mosvka bằng văn bản vào tuần tới.
Nga tháng 12/2021 nêu các đề xuất gửi tới Mỹ và đồng minh, nhấn mạnh Moscow muốn "các lực lượng và khí tài nước ngoài rút khỏi những nước không thuộc NATO trước năm 1997, trong đó có Bulgaria và Romania", đồng thời từ chối kết nạp Ukraine.
Tuy nhiên, NATO bác bỏ bất cứ đề xuất nào mà họ cho là mâu thuẫn với các nguyên tắc cốt lõi của liên minh quân sự do Mỹ dẫn đầu.
NATO đang cân nhắc kế hoạch tăng cường triển khai lực lượng tại Romania và Bulgaria trong bối cảnh căng thẳng với Nga gia tăng.
Romania, nơi khoảng 1.000 lính Mỹ đóng quân, ngày 20/1 cho biết sẵn sàng chào đón thêm binh sĩ Pháp và các nước khác. Romania và Bulgaria đều bác đề xuất của Nga và gọi đây là điều "không thể chấp nhận được".
Giới phân tích cho rằng Nga làm cho NATO gắn kết hơn kể từ sau khi Liên Xô tan rã. Giờ đây các thành viên NATO đang trở nên đoàn kết hơn bao giờ hết nhằm đối phó với mối đe dọa từ Nga, đặc biệt sau khủng hoảng Ukraine
Sau khi Liên Xô tan rã, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương trở thành một liên minh mất đi mục tiêu hoạt động. Một số ý kiến cho rằng nếu không "vượt khỏi phạm vi", đi ra ngoài châu Âu, NATO sẽ không còn lý do để tồn tại.
Sự kiện Nga sáp nhập bán đảo Crimea năm 2014 đã làm "sống lại" vai trò trung tâm của NATO như một đối trọng với Moscow.
Tuy nhiên, liên minh quân sự lớn nhất toàn cầu hiện nay vẫn không thoát khỏi cảnh bị mất dần ảnh hưởng, thiếu mục đích và chia rẽ.
Nhưng những yêu cầu an ninh và rủi ro mới phát sinh từ Nga, đặc biệt là sau khi Tổng thống Vladimir Putin điều động quân đội tới sát biên giới Ukraine, đã đưa NATO xích lại gần nhau để cùng hướng tới một nhiệm vụ căn bản: Đối đầu với Moskva.
Trong 8 đề xuất an ninh được đưa ra gần đây, Tổng thống Putin yêu cầu NATO phải ngừng mở rộng và rút lực lượng đồng minh khỏi các quốc gia thành viên giáp biên giới với Nga.
Đề xuất này làm dấy lên lo ngại về một "tường thành" được dựng lên ngăn Nga với phần còn lại của châu Âu, buộc NATO phải cùng dốc sức ứng phó. Đây có thể chính là "chất xúc tác" mà NATO đang rất cần để chứng tỏ vai trò, giới quan sát đánh giá.
"NATO cần động lực và phần lớn động lực được tạo ra bởi cảm giác bị đe dọa và sợ hãi", Andrea Kendall-Taylor, cựu sĩ quan tình báo hiện công tác tại Trung tâm An ninh Mỹ Mới, cho hay.
Sau thất bại của chiến dịch quân sự tại Afghanistan năm ngoái và tranh cãi giữa Pháp với Australia liên quan đến thỏa thuận tàu ngầm hạt nhân AUKUS, "tất cả chúng tôi đều nghĩ rằng liên minh đang tồn tại những vấn đề nghiêm trọng và chúng tôi cần suy nghĩ lại về nền tảng của mối quan hệ này".
Nhưng trong các cuộc hội đàm tuần qua với Nga, các lãnh đạo NATO đã có tiếng nói thống nhất hơn bao giờ hết, đặc biệt đối với một liên minh 30 thành viên có cam kết phòng thủ tập thể ngày càng bị nghi ngờ.
Thứ trưởng Ngoại giao Nga Aleksandr Grushko thậm chí còn cảnh báo NATO về "chính sách kiềm chế" Moskva, nhấn mạnh rằng "tự do lựa chọn không tồn tại trong quan hệ quốc tế", ngụ ý Ukraine sẽ không thể tùy ý gia nhập NATO, phớt lờ những quan ngại của Nga.
Các cuộc thảo luận gợi nhớ về thời kỳ Chiến tranh Lạnh, nhưng cùng lúc nó cũng nhắc nhở đồng minh châu Âu và Mỹ về mục đích của NATO.
"Mục tiêu răn đe Nga nằm trong gene của NATO, bởi Nga có thể gây ra mối đe dọa hiện hữu với các quốc gia châu Âu", Anna Wieslander, chủ tịch Viện An ninh và Phát triển Thụy Điển, nhận xét.
Chuyên gia Wieslander còn cho rằng Nga đang cố gắng làm suy yếu mối gắn kết của NATO bằng cách can thiệp vào các cuộc bầu cử, mạng xã hội, quốc hội... Moscow luôn bác bỏ các cáo buộc can thiệp này.
"NATO gồm các quốc gia thành viên và mối quan hệ đồng minh tạo nên khối này", bà Sophia Besch, nhà phân tích quốc phòng tại Trung tâm Cải cách châu Âu, bình luận.
"Nó không thể ngừng hoạt động vì chúng tôi không cho phép điều đó xảy ra và chúng tôi đã thay đổi lý do tồn tại của liên minh hướng đến những mối quan tâm chiến lược hiện hữu", bà Sophia nhấn mạnh.
Chưa rõ mối đoàn kết này có thể duy trì không nếu Nga có hành động quân sự với Ukraine, bà Kadri Liik, nhà phân tích tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu ở Berlin, Đức, cho hay.
Các thành viên NATO là một khối thống nhất, nhưng chưa được kiểm chứng qua thử thách thực sự, bà nhận xét.
"Còn quá sớm để tuyên bố rằng tinh thần đoàn kết của NATO đã được khôi phục, bởi Nga trên thực tế vẫn chưa làm gì cả. Đây giống như khoảnh khắc bình yên trước cơn bão hơn", bà Kadri Liik kết luận.

Theo NY Times, AFP

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC