Quân sự

[ẢNH] Đưa ‘hổ giấy’ J-15 ra bay biển, hiểm nguy rình rập chính phi công Trung Quốc

Việt Hùng
ANTD.VN -  Trung Quốc lần đầu điều J-15 tới căn cứ trên đảo Hải Nam để huấn luyện bay trên khu vực phía bắc Biển Đông. Tuy vậy giới phân tích cho rằng việc đưa tiêm kích hạm còn tồn tại nhiều vấn đề kỹ thuật này để huyện luyện trên biển sẽ tiềm ẩn rủi ro cho chính phi công nước này.
Đài truyền hình trung ương Trung Quốc (CCTV) hôm 27/5 công bố video cho thấy ít nhất hai tiêm kích hạm J-15 cất cánh từ một căn cứ trên đảo Hải Nam, sau đó tham gia huấn luyện bay biển và tiếp nhiên liệu trên không rồi quay về nơi xuất phát. Căn cứ này thuộc Bộ Tư lệnh Chiến khu phía Nam của quân đội Trung Quốc.
Các chuyên gia quân sự của tạp chí Jane’s ngày 1/6 nhận định các tiêm kích J-15 trên xuất phát từ căn cứ không quân Lăng Thủy trên đảo Hải Nam.
"Đây là lần đầu tiên kể từ giai đoạn 2018-2019, tiêm kích đa năng J-15, do Tập đoàn Máy bay Thẩm Dương sản xuất, xuất hiện tại căn cứ Lăng Thủy, nơi Sư đoàn không quân hải quân số 3 đóng quân", các chuyên gia nêu rõ.
Diễn biến này cho thấy Trung Quốc đang nỗ lực huấn luyện, xây dựng không đoàn trên hạm để phục vụ tham vọng thành lập các nhóm tác chiến tàu sân bay của hải quân nước này.
Tiêm kích hạm J-15 được Trung Quốc sao chép từ Su-33 của Liên Xô, sau khi nước này mua nguyên mẫu chưa hoàn thiện mang tên mã T-10K-3 từ Ukraine vào năm 2001.
Dù đã biên chế chính thức nhưng tiêm kích hạm J-15 biệt danh "cá mập bay" của hải quân Trung Quốc bị đánh giá thấp hơn cả Su-33 của Nga chứ chưa nói tới dòng F/A-18E/F Super Hornet của Mỹ.
Tiêm kích hạm J-15 của hải quân Trung Quốc hoạt động không như mong đợi, đã có lúc tưởng chừng như Trung Quốc đã tính tới giải pháp loại biên sớm loại chiến đấu cơ này dù chúng mới chỉ vào biên chế vài năm gần đây.
Không ít chuyên gia cho rằng, J-15 Trung Quốc xứng đáng với vai trò thị uy và phô trương thanh thế là chính, còn năng lực chiến đấu thực sự vẫn còn là điều đáng bàn.
J-15 được trang bị hệ thống điện tử, radar, động cơ và vũ khí do Bắc Kinh tự phát triển, nhưng chất lượng của chúng bị nghi ngờ ngay từ đầu.
"Trung Quốc quyết định tiết kiệm tiền bằng phương án mua chiếc T-10K-3, thay vì đặt hàng số lượng lớn Su-33 kèm giấy phép sản xuất của Nga. Kết quả là quá trình phát triển J-15 kéo dài và tốn kém hơn dự kiến, những chiếc máy bay xuất xưởng cũng có độ tin cậy thấp", nhà phân tích quân sự Vasily Kashin đánh giá.
Dòng J-15 được sản xuất hàng loạt và đưa vào biên chế không quân hải quân Trung Quốc năm 2013 với kỳ vọng trở thành mẫu tiêm kích hạm chủ lực cho các nhóm tác chiến tàu sân bay tương lai của nước này.
Tuy nhiên, quá trình sản xuất và vận hành J-15 khiến hải quân Trung Quốc gặp nhiều thất vọng.
Đến nay, chỉ có khoảng hơn 20 chiếc J-15 được chế tạo, thấp hơn nhiều so với mức tối thiểu 50-60 phi cơ để duy trì khả năng vận hành, tác chiến và bảo dưỡng lực lượng tiêm kích hạm cho ít nhất 2 tàu sân bay.
Trong khi đó, dòng tiêm kích này liên tục gặp tai nạn, gây tổn thất lớn cho không quân hải quân Trung Quốc.
Phi đội J-15 đã gặp ít nhất 5 tai nạn nghiêm trọng do vấn đề kỹ thuật, khiến 1 phi công thiệt mạng và nhiều người bị thương.
Tuy nhiên, chỉ 2 vụ được công bố trên truyền thông Trung Quốc.
Tháng 4-2016, phi công Zhang Chao, 29 tuổi, tử vong sau khi cố gắng cứu một tiêm kích J-15 bị hỏng cần điều khiển trong buổi tập hạ cánh trên tàu sân bay.
Ba tuần sau, phi công Cao Xianjian bị thương nghiêm trọng khi gặp phải vấn đề tương tự với một chiếc J-15 khác.
Những vụ tai nạn trên khiến hải quân Trung Quốc lo ngại đến mức cấm bay toàn bộ phi đội J-15 trong 3 tháng, đồng thời kêu gọi tiến hành điều tra.
Trung tướng Zhang Honghe, Phó Tư lệnh không quân Trung Quốc, hồi giữa năm 2018 cũng thừa nhận Bắc Kinh đang phát triển tiêm kích hạm thay thế J-15.
"J-15 bộc lộ nhiều vấn đề, trong đó hệ thống kiểm soát bay không ổn định là yếu tố chính dẫn đến 2 vụ tai nạn được công khai", nguồn tin giấu tên cho biết.
"Các chuyên gia ban đầu không thừa nhận đó là lỗi thiết kế cho đến khi Cao Xianjian, một phi công dày dặn kinh nghiệm, gặp vấn đề tương tự", nguồn tin trên tiết lộ.
Độ tin cậy của động cơ WS-10H trên J-15 cũng chưa được chứng minh, nhất là khi Bắc Kinh vẫn gặp khó khăn trong việc chế tạo động cơ phản lực hiện đại.
Điều này buộc nhiều chiếc J-15 phải sử dụng động cơ AL-31F do Nga chế tạo cho chiến đấu cơ Su-27.
Dù được coi là bước tiến lớn với hải quân Trung Quốc, J-15 khó lòng tạo nên sự khác biệt trong tác chiến trên biển.
J-15 chỉ có thể vận hành trên tàu sân bay sử dụng cơ chế cầu nhảy (ski-jump), giới hạn đáng kể tải trọng vũ khí và nhiên liệu mang theo trong mỗi nhiệm vụ.
Bắc Kinh cũng chưa có máy bay tiếp dầu trên hạm, khiến J-15 có bán kính chiến đấu rất ngắn.
Điều này khiến truyền thông Trung Quốc nhiều lần chê bai tính năng của J-15, cho rằng nó không thể rời quá xa tàu sân bay Liêu Ninh nếu mang đủ cơ số vũ khí chiến đấu.
J-15 cũng nằm trong nhóm tiêm kích hạm nặng nề nhất thế giới, với khối lượng rỗng gần 18 tấn và khối lượng cất cánh tối đa 33 tấn.
Thế nhưng tải trọng vũ khí lại chỉ khoảng 3,3 tấn do sử dụng kiểu cất cánh nhảy cầu, thấp hơn nhiều so với mức trên 8 tấn của dòng tiêm kích hạm F/A-18E/F Super Hornet của Mỹ.
Vấn đề này càng gây khó khăn cho hoạt động tác chiến của tàu sân bay Trung Quốc, khi những chiếc J-15 phải hạn chế số lượng vũ khí và nhiên liệu để tránh làm quá tải hệ thống cáp hãm đà.
"Ngành công nghiệp hàng không Trung Quốc có thể sao chép nguyên mẫu T-10K-3 và những chiếc Su-27 trong biên chế, nhưng họ sẽ gặp hàng loạt trở ngại vì không nắm được nguyên lý thiết kế và sản xuất của dòng tiêm kích này. Khoảng trống đó rõ ràng đã dẫn tới những vấn đề với dòng J-15 và khiến nó trở thành nỗi thất vọng lớn với Bắc Kinh", chuyên gia quân sự Dave Majumdar đánh giá.
Hiện Trung Quốc đã khởi động một chương trình mới nhằm tìm kiếm một loại tiêm kích hạm đáng tin cậy hơn J-15.
Tuy nhiên cho tới khi tìm được tiêm kích hạm mới, J-15 vẫn phải căng mình ra để giúp Bắc Kinh phô diễn sức mạnh và tham vọng vươn ra biển lớn của mình.
Và với một chiến đấu cơ trên hạm còn tồn tải quá nhiều vấn đề kỹ thuật, nhưng lại phải huấn luyện cường độ cao trên biển, nguy cơ tai nạn sẽ luôn rình rập các phi công của Hải quân Trung Quốc.

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC